Onderzoek nieuwe medicijnen voor kanker

Innovatieve therapie voor kinderen met kanker

Innovatieve therapie voor kinderen met kanker: preklinische medicatie en moleculair evaluatie programma

Introductie 
Kinderkanker is nog een van de belangrijkste oorzaken voor het overlijden van kinderen. De overleving van kinderen met kanker heeft zich gestabiliseerd op ongeveer 75% en een groot deel van de kinderen die overleven krijgen op latere leeftijd last van ernstige bijwerkingen van de behandeling die zij hebben gehad. Zowel de stagnerende overleving als de late effecten zijn een reden om naar nieuwe en meer gerichte therapeutische opties te zoeken. Er zijn momenteel heel veel nieuwe en meer gerichte medicijnen in ontwikkeling tegen kanker in volwassen. Voor kinderkanker is er wel heel veel informatie over de biologische achtergrond maar zijn er niet veel nieuwe medicijnen in ontwikkeling. Aangezien de onderliggende oorzaak van het ontstaan van kinderkanker veel overeenkomsten heeft met het ontstaan van kanker bij volwassenen is de kans groot dat medicijnen die ontwikkeld zijn voor volwassen kanker ook effect hebben in subtypes van kinderkanker. Ook de wetgeving heeft hier op ingespeeld. Het is zowel in de VS (FDA) als in Europa (EMA) verplicht om medicijnen die ontwikkeld zijn voor volwassenen ook te testen in kinderkanker modellen.
Het ITCC (Innovative Therapies for Children with Cancer) biology consortium bestaat uit de top van kinderoncologische laboratoria in Europa die onderzoek doen naar het vertalen van biologische kennis in klinische toepasbare interventies. Het doel van het ITCC biology consortium is het leveren van biologisch onderzoek naar de effectiviteit van gerichte antikanker medicijnen in hoog risico kindertumor modellen. Het hier uit voorvloeiende “Proof of Concept” onderzoek in subtypes van tumoren moet leiden tot een efficiënte selectie van kindertumoren voor gerichte trials. Hiermee wil het ITCC consortium een leidende rol nemen in de preklinische medicijnontwikkeling voor kinderen met kanker in Europa.
Met behulp van deze KiKa subsidie worden drie belangrijke pijlers voor onderzoek binnen het ITCC biologie consortium gefinancierd. Ten eerste zal het aantal typen kindertumoren waaraan preklinisch onderzoek wordt verricht uitgebreid worden. Hierbij zal ook het panel van medicijnen dat in de laboratoria getest worden enorm uitgebreid gaan worden. Ten tweede zal er een nieuwe technologie toegepast gaan worden die het mogelijk maakt om van ieder soort tumor, kleine stukjes weefsel te testen op aan- of afwezigheid van mogelijke doelwitten (targets) voor medicijnen. Deze “tissue arrays” zijn uiterst praktisch om grote series kindertumoren op een snelle manier te kunnen testen. Ten derde zal het ITCC biologie netwerk van onderzoekers worden uitgebreid om zo nog meer onderzoek naar nieuwe medicijnen te kunnen uitvoeren.

Stand van zaken
In het eerste jaar van het ITCC biologie onderzoek project is er een geautomatiseerde manier van medicijn-testen voor kinderkankercellen opgezet. Met behulp van een robotarm worden nieuwe medicijnen getest in een groot panel van kankercellen die van patiënten afkomstig zijn. Hierdoor kan er nu in hoog tempo getest worden welke nieuwe medicijnen de kankercellen doden. De eerste serie van nieuwe medicijnen zal aan het eind van dit jaar getest zijn. Hier opvolgend zal verder onderzocht worden (valideren) of deze medicijnen doen wat ze horen te doen (specificiteit) door te onderzoeken of die medicijnen de cellen doden die over het doeleiwit (target) beschikken terwijl cellen zonder dit target intact worden gelaten. Om te weten welke doeleiwitten in welke tumoren voorkomen, zullen er tissue arrays gemaakt worden (zie uitleg hierboven). Hiertoe zijn er in dit eerste jaar kleine stukjes van kindertumoren verzameld. Deze stukjes weefsel worden nu door een patholoog beoordeeld of er voldoende tumorcellen inzitten. De goede stukjes met veel kankercellen gaan komend jaar gebruikt worden om te onderzoeken welke doeleiwitten in welk tumortype voorkomen. De uitkomsten van de medicijn-testen (gaan cellen dood?) en de kennis over welke doeleiwitten in welke tumorsoorten voorkomen (welke cellen gaan dood?) zijn nodig zodat dokters kunnen beslissen welke medicijnen het meest geschikt zijn voor de verschillende vormen van kinderkanker en welke niet zodat er voorkomen kan worden dat (dure) geneesmiddelen gegeven worden aan patiënten die er geen baat bij hebben.

Een vijftal medicijnen zit al in de fase van het valideren. Het medicijn ABT199 bijvoorbeeld zorgt dat kankercellen niet kunnen ontsnappen aan chemotherapie door het BCL2-eiwit te remmen; ABT199 wordt uitgebreid onderzocht in cellen afkomstig van neuroblastoom en leukemie patiënten. Een ander medicijn (TH588) remt een eiwit dat belangrijk is voor de kwaliteit van het DNA (MTH1) en de gevoeligheid van dit medicijn wordt samen met het Karolinska instituut (Stockholm) onderzocht in kindertumoren. In rhabdomyosarcomen wordt een medicijn tegen een groeifactor-eiwit (HER2) onderzocht . In leukemiecellen wordt de specificiteit van ruxolitinib en momelotinib onderzocht, twee medicijnen die gericht zijn tegen eiwitten die betrokken zijn bij de overleving van cellen. Deze medicijnen zijn voor volwassenen met kanker ontwikkeld en worden nog niet in de behandeling van kindertumoren gebruikt.

Tenslotte is er voorafgaand aan de grootste jaarlijkse kinderoncologie bijeenkomst in de wereld (SIOP 2014) een workshop georganiseerd. Hier kwamen 25 van de meest vooraanstaande onderzoekers naar nieuwe medicijnen in kinderkanker bij elkaar. Er is een consensus bereikt over welke analyses noodzakelijk zijn om te bepalen voor welke tumoren nieuwe medicijnen in aanmerking komen.

Onderzoeksnummer: 132
Centrum: Prinses Máxima Centrum voor Kinderoncologie
Startjaar: 2014
Looptijd: 4 jaar
Totale kosten/bijdrage KiKa: € 931.055
 

Steun KiKa

Elke week krijgen 10 kinderen kanker.
25% redt het niet.

Doneer

Meer over dit onderwerp
Uitgezaaide kinderkanker

Behandeling uitgezaaide kinderkanker

Modernste technieken voor het in beeld brengen en bestralen van uitgezaaide kanker

Lees verder
Psychosociale late effecten

Psychosociale late effecten

Psychosociaal functioneren van volwassen survivors van kinderkanker

Lees verder
lab onderzoek kinderkanker

Erfelijke kinderkanker identificeren

Wat is de beste methode om kinderen met een erfelijke vorm van kinderkanker te identificeren?

Lees verder
Erfelijke oorzaak

Erfelijke oorzaak kinderkanker

Herkennen van alle kinderen met een erfelijke vorm van kinderkanker

Lees verder

Steun KiKa

De strijd tegen kinderkanker winnen we alleen als we het samen doen. Word donateur of steun ons éénmalig.

Doneren