Anti-AML vaccin

KiKa heeft opnieuw een onderzoek goedgekeurd (onderzoek 142). In dit project zullen onderzoekers van het Wilhelmina Kinderziekenhuis Utrecht onder leiding van Dr. Jaap Jan Boelens onderzoek doen naar een aanvullende therapie voor kinderen met acute myeloïde leukemie (AML). Dit is hoognodig, want de overleving van deze kinderen is nog steeds heel laag in vergelijking met kinderen die lijden aan andere acute leukemieën. Dit project is een vervolg op een succesvol onderzoek dat ook door KiKa gesteund wordt (onderzoek 95). Het uiteindelijke doel van het project is om de afweerreactie tegen kankercellen kort na stamceltransplantatie te versterken, zodat de overleving van kinderen met AML uiteindelijk zal toenemen.

onderzoekers

Ontwikkeling van een navelstengbloed anti-AML vaccin: Naar krachtige “anti-AML afweer” na navelstrengbloed stamceltransplantatie.

 Het is hoognodig om aanvullende specifieke therapieën te ontwikkelen voor kinderen met acute myeloïde leukemie (AML) omdat de overleving van deze kinderen nog steeds heel laag is in vergelijking met kinderen die lijden aan andere acute leukemieën. De huidige behandeling van patiëntjes met AML is dus niet krachtig genoeg en kan zonder ernstige bijwerkingen niet worden aangepast. In dit project hebben we daarom een aanvullende therapie ontwikkeld door cellen uit navelstrengbloed zo klaar te maken dat het therapeutisch effect bij patiënten mogelijk kan worden verbeterd (Het pre-klinische programma hiervan werd reeds door KiKa ondersteund: Kika project 95). Met de hypothese dat voorgestelde strategie leidt tot krachtige “multi-modale” anti-AML activiteit verwachten we dat de recidiefkans wordt verkleind en daardoor betere overlevingskansen zal geven met ook een betere kwaliteit van leven .

Bij kinderen met acute myeloïde leukemie (AML) zijn cellen van het afweersysteem veranderd in kankercellen. Voor de beste kans op genezing/overleving krijgen bepaalde kinderen naast de standaardbehandeling van chemotherapie een stamceltransplantatie. Dit is een therapie waarbij het zieke afweersysteem van de kinderen wordt vervangen door stamcellen van een donor die uitrijpen tot een nieuw gezond afweersysteem. Stamcellen kunnen worden gezuiverd uit beenmerg en uit bloed van gezonde vrijwilligers. Daarnaast is het gebruik van stamcellen uit  navelstrengbloed de laatste jaren flink toegenomen omdat die cellen een aantal belangrijke voordelen hebben boven cellen uit beenmerg of perifeer bloed. De cellen uit navelstrengbloed worden bewaard in zogenaamde ‘banken’ en zijn in tegenstelling tot de andere bronnen van stamcellen meteen beschikbaar. Daarnaast worden de cellen minder vaak afgestoten, treedt er bij minder patiënten transplantatieziekte (Graft-versus-Host Disease) op, een levensbedreigende complicatie van stamceltransplantatie, en komt de kanker minder vaak terug (recidief). Helaas genezen nog steeds niet alle kinderen. Blijkbaar is hun ‘nieuwe’ afweersysteem (nog) niet sterk genoeg om resterende kankercellen aan te vallen. In dit project wordt onderzocht hoe de afweer tegen kankercellen kort na stamceltransplantatie (in het bijzonder navelstrengbloedtransplantatie) bij kinderen versterkt kan worden.

Om resterende kankercellen aan te vallen moeten de stamcellen na transplantatie snel gaan delen en uitrijpen tot cellen die specifiek kankercellen kunnen aanvallen, de zogenaamde cytotoxische T cellen (CTL). Hiervoor zijn er in het lichaam ook andere cellen nodig, dendritische cellen (DC), die instructies geven voor het  aanmaken van grote legers kanker-specifieke CTL. De stamcellen uit navelstrengbloed zullen niet alleen gebruikt worden voor de aanmaak van nieuwe bloedcellen,  maar ook voor het maken van DC in het laboratorium. Die worden vervolgens beladen met stukjes van de kankercellen en worden sterk geactiveerd zodat er, wanneer ze aan de patiënten gegeven worden, grote legers afweercellen (CTL) ontstaan die de kankercellen heel specifiek aanvallen. Inmiddels is deze strategie in het laboratorium ontwikkeld met KiKa ondersteuning (project 95) en kan deze therapie ook daadwerkelijk worden toegepast bij kinderen met AML. Hiervoor zullen de DC onder zeer strenge regels  geproduceerd worden om de veiligheid van de patiënten te waarborgen. Vervolgens zal het effect van deze nieuwe, unieke strategie bestudeerd worden door ze testen in een klinische studie. Dit kan nadat een gedetailleerd studieprotocol, met ook gedetailleerde beschrijving van het product is getoetst bij de CCMO (Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek). De financiële ondersteuning van dit spannende project komt van ZonMW (TAS: Translationele Adulte Stamcellen) en KiKa

Wanneer de techniek veilig en effectief is, zou de therapie vervolgens ook kunnen werken tegen andere type leukemieën en solide tumoren (zoals bv Neuroblastoom) die goed door het afweersysteem worden herkend.